اگر در آغاز مجاهده دشوار باشد پس از مدتى صبر و مقاومت اگرچه به تكلَّف باشد با رسيدن الطاف الهى و حسن توفيق و تأييدى كه به مدد عبادت حاصل مىشود آسان خواهد شد : « انَّ الله لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ » 13 : 11 ( رعد ، 11 ) « خدا آنچه را كه نزد گروهى هست تغيير ندهد تا آنها آنچه را كه در نفسهايشان هست تغيير دهند » . پس از بنده مجاهده است و از خدا هدايت : « انَّ الله لا يُضيعُ اجْرَ الْمُحْسِنينَ » 9 : 120 ( توبه ، 120 ) « خدا پاداش نيكوكاران را تباه نمىكند » . تتميم كسى كه نهال ريا را با قطع طمع از مردم و كوچك شمردن مدح و ذمّ آنها از دل برمىكند چه بسا شيطان او را ، بخصوص در اثناء عبادت ، رها كند و از سوى ديگر به وسيلهء انديشه ها و وسوسه هاى ريا با وى به معارضه برخيزد تا در قلب او ميلى پنهانى به ريا و دوستى آن پديد آورد . حق اين است كه اين خواطر ( آنچه بر خاطر گذرد ) و وسوسه ها حرام نيست و عبادت را فاسد و باطل نمىكند ، البته به شرط آنكه از اين ميل و حبّ نهانى خوشش نيايد و بر نفس خود غلبه كنند و از اثر پذيرى و دگرگونى آن از وسوسه هاى شيطان ناراضى و متنفّر باشد و با شيطان ستيزه نمايد و براى دفع خاطرها و انديشه هاى شيطانى بكوشد ، زيرا خداوند بندگان خود را جز به اندازه اى كه طاقت دارند مكلَّف نمىسازد ، و در اختيار و قدرت آنها نيست كه شيطان را از وسوسه هايش باز دارند و سرشت و طبيعت خويش را از بيخ و بن بركنند تا به شهوات ميل پيدا نكنند ، بلكه آخر چيزى كه مقدور آنهاست مقابله با وسوسه ها و تحريكات شيطان و ميل طبع به وسيلهء كراهت و غلبه بر نفس در اين ميل است ، همراه با كوشش و مجاهده در دفع اينها از طريق تذكَّر معالجاتى كه براى ريا و وسوسه ها مقرر است ، و چون چنين كردند وظيفهء واجب خود را به جا آورده‌اند . و دليل اين مطلب اخبارى است كه دلالت بر مؤاخذه نشدن به مجرد وسوسه دارد ، و نيز اين سخن پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم : « سپاس